महाराष्ट्रात (एससी / एसटी / ओबीसी / व्हीजेएनटी / एसबीसी) जाति वैधता प्रमाणपत्र कसे मिळवायचे? संपूर्ण ऑनलाइन आणि ऑफलाइन प्रक्रियेची मराठीत माहिती घ्या!

भारताच्या ऐतिहासिकदृष्ट्या वंचित आणि मागास जातींसाठी सकारात्मक कृती (जाती आरक्षण) तसेच विशेषतः खासगी योजनांचा लाभ घेण्यासाठी जाति प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.

परंतु महाराष्ट्राच्या रहिवाशांसाठी (एससी / एसटी / ओबीसी / व्हीजेएनटी / एसबीसी) जातींसाठी, जाति प्रमाणपत्रांसह जात वैधता प्रमाणपत्र (व्हीसी) अनिवार्य आवश्यकता आहे.

जात वैधता प्रमाणपत्र काय आहे?

जाति प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी आवश्यक असलेले सर्व कागदपत्रे  कठोरपणे पडताळणी केल्यानंतर जाति प्रमाणन प्राधिकरण (जाति प्रमाणन समिती म्हणूनही ओळखली जाते) जाति वैधता प्रमाणपत्र जारी केले जाते. जातीची तपासणी समिती ही एक संवैधानिक समिती आहे.

हे आवश्यक का आहे?

जात प्रमाणपत्र जाळले जाऊ शकते परंतु जात वैधता नाही. नकली प्रमाणपत्रांच्या सध्याच्या सावधपणामुळे, यासारख्या पायर्या घेण्यात आल्या आहेत. जातीच्या प्रमाणीकरणामुळे बोगस जातीच्या प्रमाणपत्राचा वापर करणार्या लोकांची शक्यता कमी होऊ शकते. यामुळे वास्तविक प्रमाणपत्रासह विद्यार्थ्यांना मोठ्या प्रमाणात फायदा होईल.

जात सत्यापन / वैधता साठी कसा अर्ज करावा?

जात वैधता प्रमाणपत्र अर्ज फक्त ऑनलाईन मोडमध्ये उपलब्ध आहे. अद्याप त्यात ऑनलाइन तसेच ऑफलाइन प्रक्रियेचाही समावेश आहे. परंतु वैधता प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करण्यापूर्वी अर्जदाराने खालील महत्वाच्या कागदपत्रांच्या कागदपत्रांसह तयार असणे आवश्यक आहे.
Caste validity certificate application procedure in Marathi

अनिवार्य कागदपत्रे आणि जाति वैधता प्रमाणपत्रांसाठी आवश्यक आवश्यक ऑनलाइन माहिती:


  • अर्जदाराचे जाति प्रमाणपत्र
  • अर्जदाराचे शपथपत्र (नमुन्यात फॉर्म 3 - नियम 4 [1])
  • पालकांचे शपथपत्र (नमूना फॉर्म 17 - नियम 14)
  • वर्तमान कॉलेज / शाळा ओळखपत्र
  • जन्म प्रमाणपत्र
  • कॉलेज हेडमास्टर / प्रिन्सिपलकडून शिफारशी पत्र.
  • प्राथमिक, माध्यमिक शाळा सोडण्याची प्रमाणपत्रे. 
  • वर्तमान कॉलेज / शाळा नोंदणी प्रवेश क्रमांक.(सामान्य नोंदणी जीआर क्रमांक म्हणूनही ओळखले जाते)
  • अर्जदाराचे राहिवासी (Domicile) प्रमाणपत्र
  • अर्जदाराचे तात्पुरते तसेच स्थायी निवास पत्ता पुरावा.
  • वडिलांचे जात प्रमाणपत्र
  • वडिलांचे स्कूल / कॉलेज सोडण्याचे प्रमाणपत्र
  • आजोबाचा जात प्रमाणपत्र
  • आजोबाचा शाळा / महाविद्यालय सोडण्याचे प्रमाणपत्र
  • आजोबाचा मृत्यू प्रमाणपत्र (मृत्यूच्या बाबतीत)
  • ग्रेट आजोबाचा मृत्यू प्रमाणपत्र (जातीचा उल्लेख केला)
  • रक्त नातेवाईक जात प्रमाणपत्र (रक्त सापेक्ष - चुलत भाऊ, पित्याचा भाऊ / बहीण). किमान 2 जात प्रमाणपत्रे गोळा करा.
  • अभियांत्रिकी / वैद्यकीय / सिविल सेवा प्रवेश परीक्षा प्रवेशपत्रे. (पर्यायी- व्हीसीच्या जलद आगमनसाठी)
  • आपले जात प्रमाणपत्र दाखल करताना सबमिट केलेले काही दस्तऐवज. (पर्यायी- कोणत्याही उर्वरित समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी)
महत्वाचे: आपण ऑनलाइन अर्ज भरण्यापूर्वी, आपल्या कॉलेज / शाळा कार्यालयाकडून पूर्ण सल्ला घ्या. ते आपल्याला चांगल्या प्रकारे मार्गदर्शन करतील, त्यामुळे अनुप्रयोग प्रक्रियेची गती वाढते.

ऑनलाईन अर्ज कसा भरावा?

(i) एससी / ओबीसी / व्हीजेएनटी / एसबीसी अर्जदारांना सीसीव्हीआयएस आधिकारिक वेबसाइटवर ऑनलाईन अर्ज भरणे आवश्यक आहे.
Caste validity certificate in Marathi

  • होम पेजच्या डाव्या कोपऱ्यावरील 'लॉग इन' बटणावर क्लिक करा.आपला ईमेल पत्ता आणि फोन नंबर वापरून नवीन नोंदणीसाठी 'नवीन नोंदणी' वर क्लिक करा. आपला आधार कार्ड तपशील देखील सादर करा. (आपला सर्वाधिक संबंधित संपर्क तपशील जोडा आणि भविष्यातील वापरासाठी संकेतशब्द(Password) जतन करा)
  • फॉर्म भरणे प्रारंभ करा आणि विनंती केलेल्या कागदपत्रे अपलोड करा.
  • फॉर्म भरल्यानंतर, दुरुस्तीसाठी तपासा. एकदा दुरुस्त झाल्यानंतर, अनुप्रयोग सबमिशनची पुष्टी करा आणि ते मुद्रित करा.
  • व्युत्पन्न रसीद मुद्रित करा आणि फॉर्मच्या कॉपीसह संलग्न करा. उपरोक्त दस्तऐवजांची झीरोक्स कॉपी देखील संलग्न करा.
  • संलग्न सर्व शपथपत्र आणि महाविद्यालया / शाळेच्या शिफारशी पत्र मूळ असणे आवश्यक आहे.

  • महत्वाचे: आपल्या महाविद्यालयात / शाळेत सर्व कागदपत्रे / प्रतिलिपी सत्यापित(attested/stamped) करणे विसरू नका. आपण कोणत्याही संबंधित सरकारी अधिकार्यांकडून हे देखील सत्यापित करू शकता. 

  • अयोग्य चुका टाळण्यासाठी आपल्या संबंधित 'जिल्हा जात स्क्रूटीनी कमिशनच्या कार्यालयात सादर केल्याखेरीज शपथपत्र भरावे.
  • किमान 4 पासपोर्ट आकाराचे अर्जदारांचे फोटो ठेवा.
  • आता 'जिल्हा जात प्रमाणपत्र तपासणी समिती' च्या कार्यालयाचा पत्ता शोधा जो आपल्या जात प्रमाणपत्र पत्त्या / विभागासह जुळतो. हे आपल्या मूळ ठिकाणी समक्रमित असणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, जर तुमचा जाति प्रमाणपत्र पुणे विभागाद्वारे जारी केला गेला असेल तर आपल्याला त्यास केवळ पुणे विभागात शोधणे आवश्यक आहे. (संबंधित कार्यालयाचे नाव, पत्ता आणि संपर्काचा तपशील वेबसाइटमधूनच मिळू शकतो)
  • आवश्यक फीसह आपला अर्ज सादर करा. यशस्वी सबमिशननंतर आपल्याला पावती आणि वैधता प्रमाणपत्र आगमन तारीख निर्धारित केली जाईल.

(ii) एसटी अर्जदारांना e-tribe वैधता वेबसाइटवर ऑनलाईन अर्ज भरणे आवश्यक आहे.


  • वरील प्रमाणे प्रक्रिया अनुसरण करा.

ज्यांचा भाऊ / बहिणीला आधीपासूनच जाति वैधता प्रमाणपत्र आहे त्यांनी अर्जामध्ये नमूद केलेल्या पर्यायावर फक्त तपासून पाहिले पाहिजे.

हे त्यांना सत्यापन प्रक्रिया पास करण्यास मोठ्या प्रमाणावर मदत करेल. तसेच वैधता प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी त्यांना जास्त शक्यता अस

जिल्हा जाति प्रमाणपत्र तपासणी समितीची माहिती कोठे मिळवावी?

जाति प्रमाणपत्र स्क्रूटीनी कमिशन कार्यालये आणि त्यांचे संपर्क येथे संपूर्ण यादी तपासा. आपल्या जात प्रमाणपत्रानुसार आपले आवश्यक कार्यालय निवडा.

प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी किती वेळ लागतो?

साधारणपणे, वैधता प्रमाणपत्र 3 महिन्यांच्या आत जारी केले जाते. परंतु जर आपल्याला त्यास त्वरित आवश्यक असेल तर ते एक महिन्याच्या आत जारी होऊ शकतात.

लक्षात ठेवा: जाति वैधता प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करण्याची उत्तम वेळ विद्यापीठ प्रवेश सत्र आहे.

तुमच्या प्रवेश परीक्षा प्रवेश पत्र सबमिट केल्यास नक्कीच आपला अर्ज वेगवान करेल.
तसेच, महाऑनलाइनद्वारे अस्थायी बार कोडने नामित जाति प्रमाणपत्रे त्वरित सत्यापन करण्यात मदत करतील.

माझ्या अर्जासोबत / कागदपत्रांमध्ये काही समस्या असल्यास काय?

उपरोक्त 'जिल्हा जात प्रमाणपत्र स्क्रूटीनी कमिशन' कार्यालयावर, आपल्या अर्जावर उर्वरित समस्या (असल्यास) सोडविण्यासाठी आपल्याला मोठी मदत मिळू शकेल. त्या कार्यालयातील लिपिक आपले प्रतिज्ञापत्र भरण्यात आपली मदत करू शकतात.

सबमिशननंतर देखील, ज्या प्रकरणांमध्ये समस्या आहेत त्यांना आपल्या नोंदणीकृत संपर्क नंबर किंवा ईमेल पत्त्यावर वारंवार संपर्क साधला जाईल.

जात वैधता प्रमाणपत्र अर्ज प्रक्रियास महत्वाचे गोस्टी:


  • आपल्या कॉलेज कार्यालयाद्वारे प्रमाणित केलेले(Attested/Stamped) आपले सर्व दस्तऐवज मिळवा.
  • ऑफलाइन सबमिशन दरम्यान आपले मूळ शपथपत्र भरा. त्या कार्यालयातील क्लर्क आपल्याला अर्ज भरण्यासाठी मार्गदर्शन करतील.
  • सबमिशनवर प्रमाणित प्रतिलिपींसह सर्व मूळ दस्तऐवज घ्या. जाति प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी सादर केलेले कागदपत्रे विसरू नका.
  • बार कोड किंवा प्रमाणपत्र क्रमांक निश्चित केलेल्या आपल्या रक्त-नातेवाईकांच्या किमान दोन जाति प्रमाणपत्रे सबमिट करा.
This post is Marathi version of the earlier post on same topic requested by beloved visiters.

1 Comment

Ads on

Ads on 1

Ads on 2

Under article ads